Năm 1600, khi Nguyễn Hoàng quyết định trở về Thuận Hóa và không quay lại Bắc Hà, vùng đất dưới quyền cai quản của ông không còn là Thuận Hóa nhỏ bé năm 1558 nữa.
Nguyễn Hoàng Người Mở Cõi: https://s.shopee.vn/4ValDnM4IL
Đó là một lãnh thổ kéo dài từ:
Quảng Bình (Quảng Bình ngày nay)
đến
Quảng Nam (bao gồm cả Hội An)
Trải dài hơn 700 km bờ biển, kiểm soát hầu hết cửa biển quan trọng của miền nam Đại Việt.
Ít ai để ý rằng…
Đây chính là lần đầu tiên trong lịch sử, một thế lực ở phương Nam đủ mạnh để tồn tại gần như độc lập với triều đình Đông Kinh.
Dưới quyền Nguyễn Hoàng là:
Những hạm đội chiến thuyền ngày càng lớn.
Những vùng khai hoang đón hàng chục nghìn lưu dân Thanh – Nghệ.
Những thị trấn mới hình thành dọc ven biển.
Hội An bắt đầu trở thành thương cảng quốc tế.
Một quân đội riêng.
Một bộ máy cai trị riêng.
Mọi thứ đã sẵn sàng cho một chính quyền tự chủ. Điều đặc biệt là…Nguyễn Hoàng không xưng vương. Ông không lập triều đình mới. Ông vẫn nhận mình là bề tôi của vua Lê. Nhưng trên thực tế…
Từ Quảng Bình đến Quảng Nam, mọi quyết định lớn nhỏ đều xuất phát từ dinh của Nguyễn Hoàng. Không cần chờ mệnh lệnh từ Đông Kinh. Ở phía Bắc…Trịnh Tùng nắm toàn bộ triều Lê và vùng đồng bằng đông dân nhất Đại Việt. Ở phương Nam… Nguyễn Hoàng xây dựng một cơ nghiệp hoàn toàn mới. Còn trên vùng núi Cao Bằng…Nhà Mạc vẫn âm thầm chờ ngày phục quốc.
Đại Việt từ đây bước vào thế chân vạc.
Ba thế lực.
Ba tham vọng.
Ba con đường khác nhau. Nhìn lại bản đồ năm 1600, có lẽ quyết định quan trọng nhất của Nguyễn Hoàng không phải là đem quân đánh một trận lớn. Mà là chọn ở lại Thuận Hóa.
Một quyết định tưởng như rất yên bình… Nhưng lại mở đầu cho gần 50 năm Trịnh – Nguyễn phân tranh, và hơn hai thế kỷ tồn tại của chính quyền Đàng Trong, đặt nền móng cho sự mở rộng lãnh thổ về phương Nam sau này.
