Dòng chú thích trên tấm bưu thiếp cổ ghi:
“Cochinchine – Saïgon – 1er Régiment de Tirailleurs Annamites : Une Compagnie”
(Nam Kỳ – Sài Gòn – Trung đoàn Lính Tập An Nam số 1: Một đại đội)
Click quảng Cáo Shopee góp kinh phí duy trì dự án: https://s.shopee.vn/4fugOVf9a2
Dưới những tán cây lớn của Sài Gòn hơn một thế kỷ trước, hàng chục người lính Việt Nam ngồi và đứng thành đội hình để chụp một bức ảnh tập thể.
Người cầm súng trường. Người đội chiếc mũ truyền thống. Người mặc quân phục kiểu thuộc địa. Đứng giữa họ là một vài sĩ quan người Pháp.
Đây là một lát cắt đặc biệt của lịch sử Việt Nam đầu thế kỷ XX.
Khi Đông Dương đã nằm dưới quyền cai trị của Pháp, hàng vạn thanh niên người Việt được tuyển mộ vào các đơn vị quân đội bản xứ. Họ được huấn luyện theo kỷ luật quân đội châu Âu, sử dụng súng trường hiện đại và trở thành một phần trong bộ máy quân sự của chính quyền thuộc địa.
Nhìn vào bức ảnh hôm nay, người ta dễ dàng thấy những bộ quân phục, những khẩu súng và đội hình quân ngũ.
Nhưng nếu nhìn kỹ hơn, ta sẽ thấy những gương mặt Việt Nam.
Họ có thể là những chàng trai đến từ Mỹ Tho, Gò Công, Biên Hòa, Chợ Lớn hay những làng quê xa xôi của Nam Kỳ. Có người nhập ngũ vì đồng lương. Có người vì muốn đổi đời. Có người đơn giản chỉ đang cố gắng tồn tại trong một thời đại mà vận mệnh đất nước đã thay đổi.
Lịch sử thường nhớ đến các vị vua, các cuộc khởi nghĩa và những trận chiến lớn. Nhưng những người lính vô danh trong bức ảnh này cũng là một phần của lịch sử ấy.
Họ sống trong một giai đoạn mà lòng trung thành, sinh kế và thân phận cá nhân nhiều khi không dễ phân định bằng những khái niệm trắng đen đơn giản.
Hơn một thế kỷ đã trôi qua. Những hàng cây đã biến mất.
Doanh trại năm xưa có thể không còn nữa.
Chỉ còn lại bức ảnh tập thể này — một khoảnh khắc đóng băng của Sài Gòn thuộc địa, nơi những người lính An Nam đã từng ngồi cùng nhau dưới bóng cây và nhìn vào ống kính, mà không hề biết rằng một ngày nào đó họ sẽ trở thành nhân chứng của lịch sử.
Nguồn ảnh gốc: Bưu thiếp Đông Dương thuộc Pháp
Phục dựng màu: Đại Nam Ngoại Truyện
