Dòng chú thích trên tấm bưu thiếp cổ ghi:
“COCHINCHINE – CHOLON – Marchande de poissons”
(Nam Kỳ – Chợ Lớn – Những người bán cá).
Click quảng Cáo Shopee góp kinh phí duy trì dự án: https://s.shopee.vn/4fugOVf9a2
Không phải quan lớn. Không phải thương gia giàu có. Cũng không phải những nhân vật được ghi tên trong lịch sử. Bức ảnh này ghi lại những người phụ nữ lao động bình thường đang bán cá bên một góc phố Chợ Lớn cách đây hơn một thế kỷ.
Những chiếc thúng tre, những rổ cá vừa được mang từ ghe thuyền lên bờ, những đôi chân trần và những bộ áo quần giản dị kể lại một phần cuộc sống thường ngày của Nam Kỳ đầu thế kỷ XX.
Ngày ấy, trước khi có những siêu thị hay chợ đầu mối hiện đại, nguồn thực phẩm của thành phố phần lớn được vận chuyển bằng ghe thuyền qua hệ thống sông rạch chằng chịt của vùng đất phương Nam.
Từ lúc trời còn chưa sáng, những người bán cá đã có mặt ở bến nước. Họ mua hàng từ ghe chài. Họ lựa từng mẻ cá. Rồi mang ra các khu chợ để bán cho cư dân trong thành phố.
Đó là công việc nặng nhọc, bắt đầu từ khi trời chưa mọc và kết thúc khi những chiếc rổ cuối cùng đã bán hết. Trong bức ảnh, phía sau những người phụ nữ là những dãy nhà kiểu thuộc địa đang dần xuất hiện trên đất Nam Kỳ.
Một bên là thành phố hiện đại theo kiểu phương Tây. Một bên là những người dân bản xứ vẫn mưu sinh bằng những nghề truyền thống đã tồn tại từ nhiều thế hệ.
Hai thế giới ấy cùng tồn tại và tạo nên diện mạo đặc biệt của Sài Gòn – Chợ Lớn thời thuộc địa. Lịch sử thường nhớ đến những vị toàn quyền, những nhà tư sản hay những biến cố lớn.
Nhưng một thành phố không thể tồn tại chỉ bằng những cái tên nổi tiếng. Nó được nuôi sống mỗi ngày bởi những người phụ nữ bán cá, những người bán rau, những người chèo ghe, khuân vác và buôn gánh bán bưng.
Họ không để lại tượng đài. Không có tên trong sách giáo khoa.
Nhưng chính họ mới là những người giữ cho nhịp sống của đô thị không bao giờ ngừng lại. Hơn một trăm năm đã trôi qua. Những khu chợ đã thay đổi. Những con đường đã mở rộng.
Nhưng nhìn lại bức ảnh này, ta vẫn thấy được hình bóng của những con người bình dị đã góp phần tạo nên lịch sử của vùng đất Sài Gòn – Chợ Lớn.
Nguồn ảnh gốc: Bưu thiếp Đông Dương thuộc Pháp
Phục dựng màu: Đại Nam Ngoại Truyện
