Ngày 1/6, khi nhắc đến trẻ em, chúng ta thường nghĩ tới quyền trẻ em, giáo dục và sự bảo vệ của pháp luật hiện đại.
Nhưng ít ai biết rằng hơn 200 năm trước, trong bộ Hoàng Việt luật lệ (thường gọi là Luật Gia Long) của triều Nguyễn, đã tồn tại những điều khoản riêng liên quan đến trẻ em.
Đó không phải là một bộ luật hiện đại theo cách chúng ta hiểu ngày nay.
Tuy nhiên, trong nhiều điều khoản, tuổi tác của trẻ em được xem là một yếu tố quan trọng khi xét xử và định tội.
Một trong những quy định đáng chú ý nhất nằm trong phần luật về các tội xâm hại tình d.c Hoàng Việt luật lệ quy định rằng:
Nếu giao c.. với bé gái dưới 12 tuổi thì dù có khai là thuận tình, vẫn bị xử theo tội cưỡng gian.
Các nhà làm luật triều Nguyễn giải thích rằng trẻ em ở độ tuổi đó chưa đủ khả năng nhận thức đầy đủ về các vấn đề nam nữ, dễ bị dụ dỗ hoặc ép buộc.
Trong nhiều điều luật khác, trẻ em cũng được xếp vào nhóm đối tượng đặc biệt cùng với người già và người tàn tật khi xem xét trách nhiệm hình sự.
Điều này không có nghĩa xã hội phong kiến đã nhìn nhận trẻ em giống như ngày nay.
Ngược lại, cuộc sống của trẻ em đầu thế kỷ XIX vẫn chịu nhiều ràng buộc của gia đình và lễ giáo.
Nhưng những quy định ấy cho thấy các nhà lập pháp thời Nguyễn đã nhận thức rằng trẻ em là nhóm yếu thế cần được xem xét khác với người trưởng thành.
Nhìn từ hiện tại, sau hơn hai thế kỷ, cách bảo vệ trẻ em của xã hội đã thay đổi rất nhiều.
Từ những điều khoản sơ khai trong Hoàng Việt luật lệ đến hệ thống pháp luật hiện đại ngày nay là một chặng đường dài.
Nhưng ở đâu đó trong những trang luật cũ của triều Nguyễn, chúng ta vẫn thấy một điều quen thuộc:
Một xã hội muốn tồn tại lâu dài luôn phải nghĩ tới việc bảo vệ những mầm non của đất nước.
Tư liệu tham khảo
- Hoàng Việt luật lệ (Hoàng triều luật lệ), ban hành dưới triều vua Gia Long, hoàn thành năm 1815: https://s.shopee.vn/W3wipnAO3
- Đại Nam thực lục, Quốc sử quán triều Nguyễn.: https://s.shopee.vn/9zv22LAxow
- Viện Sử học Việt Nam, bản dịch và chú giải Hoàng Việt luật lệ.
- Nguyễn Văn Thành (chủ biên), Hoàng Việt luật lệ (bản dịch tiếng Việt, NXB Văn hóa Thông tin).
- Các nghiên cứu về lịch sử pháp luật Việt Nam của Viện Sử học và Trường Đại học Luật Hà Nội.
