Tấm bưu ảnh này mang dòng chữ: “ENVIRONS DE HANOI – L’aveugle diseur de la bonne aventure” – Người thầy bói mù ở vùng ven Hà Nội. Giữa sân đất trước một ngôi nhà tranh, ba con người ngồi đối diện nhau. Một người đang chăm chú lắng nghe. Một người đang kể chuyện đời mình. Và một người không nhìn thấy ánh sáng. Nhưng lại được người khác tìm đến để hỏi về tương lai.
Từ rất lâu trước khi báo chí, radio hay internet xuất hiện, những người thầy bói đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống của người Việt. Từ làng quê cho tới phố thị, từ người buôn bán nhỏ cho đến những gia đình khá giả, ai cũng từng ít nhất một lần muốn biết điều gì đang chờ mình phía trước.
Có người hỏi chuyện làm ăn. Có người hỏi chuyện cưới gả. Có người hỏi đường công danh. Có người chỉ đơn giản muốn tìm một chút hy vọng giữa những ngày khó khăn.
Người thầy bói trong ảnh là một người mù. Đó là điều không hiếm gặp ở Việt Nam ngày trước. Nhiều người mất đi ánh sáng đôi mắt đã học thuộc sách tử vi, tướng số, kinh dịch hoặc các bài văn đoán mệnh để kiếm sống. Họ rong ruổi từ làng này sang làng khác, hoặc ngồi cố định ở một góc chợ, một bến nước hay đầu đình.
Điều khiến bức ảnh này đặc biệt không nằm ở nghề bói toán. Mà nằm ở khung cảnh rất đời thường của nó. Không có đạo cụ cầu kỳ. Không có vẻ thần bí. Không có màn khói hương huyền hoặc. Chỉ là vài con người ngồi trò chuyện dưới mái nhà đơn sơ của vùng quê Bắc Kỳ hơn một thế kỷ trước. Bởi đôi khi, điều người ta tìm đến không hẳn là một lời tiên đoán.
Mà là một người chịu ngồi nghe câu chuyện của mình. Nhìn lại bức ảnh hôm nay, chúng ta có thể không tin vào những lời đoán số mệnh. Nhưng vẫn dễ dàng cảm nhận được một điều rất con người: khát vọng muốn biết ngày mai sẽ ra sao.
Khát vọng ấy đã tồn tại từ hàng trăm năm trước. Và có lẽ, đến tận bây giờ, nó vẫn chưa hề thay đổi.
Nguồn ảnh gốc: Bưu ảnh Bắc Kỳ đầu thế kỷ XX
Phục dựng màu: Đại Nam Ngoại Truyện
