Hai tấm bưu ảnh này được ghi chú bằng tiếng Pháp: “La Procession du Dragon à Cholon” – Đám rước Rồng ở Chợ Lớn.
Ngày nay, khi nhắc đến Chợ Lớn, người ta thường nghĩ đến những khu phố người Hoa đông đúc, những tiệm thuốc Bắc, hội quán cổ hay các lễ hội náo nhiệt mỗi dịp Tết Nguyên tiêu. Nhưng hơn một thế kỷ trước, những con phố ấy đã rực rỡ không kém.
Trong ảnh, một đoàn rước đang chậm rãi tiến qua đường phố Chợ Lớn. Tiếng trống, tiếng chiêng, tiếng pháo có lẽ đã vang khắp khu vực. Người dân đứng hai bên đường theo dõi. Trẻ em tò mò chạy theo đoàn người. Những chiếc kiệu trang trí công phu được khiêng qua các dãy phố, mang theo niềm tin, tín ngưỡng và khát vọng bình an của cộng đồng.
Đối với người Hoa ở Nam Kỳ, lễ rước không đơn thuần là một hoạt động tôn giáo.
Đó còn là dịp để cả cộng đồng cùng xuất hiện. Các bang hội gặp gỡ nhau. Các gia đình sum họp. Các cửa hiệu nghỉ buôn bán một ngày để tham gia lễ hội. Cả khu phố như sống trong một bầu không khí khác hẳn ngày thường.
Điều thú vị là trong đám đông ấy không chỉ có người Hoa. Những người Việt, người Khmer, người Pháp và đủ thành phần cư dân của Sài Gòn – Chợ Lớn cũng đứng xem. Bởi ngay từ đầu thế kỷ XX, Chợ Lớn đã là một trong những đô thị đa sắc màu nhất Đông Dương.
Nơi đây, tiếng Quảng Đông, Triều Châu, Phúc Kiến, tiếng Việt và tiếng Pháp cùng vang lên trên một con phố. Nhìn những bức ảnh này hôm nay, chúng ta không chỉ thấy một lễ hội.
Chúng ta còn nhìn thấy nhịp sống của một thành phố đã tồn tại hơn trăm năm trước. Một thành phố mà người dân vẫn lao động, buôn bán, thờ cúng tổ tiên và tổ chức lễ hội giống như bao thế hệ trước đó.
Những người xuất hiện trong ảnh đều đã đi xa. Những tiếng trống năm xưa đã im lặng. Nhưng nhờ những tấm bưu ảnh cũ này, chúng ta vẫn còn có thể hình dung được không khí náo nhiệt của Chợ Lớn trong những ngày hội lớn của đầu thế kỷ XX.
Đó không chỉ là lịch sử của người Hoa. Đó cũng là một phần ký ức của Sài Gòn xưa.
Nguồn ảnh gốc: Bưu ảnh Đông Dương đầu thế kỷ XX
Phục dựng màu: Đại Nam Ngoại Truyện
