Tấm bưu ảnh này được ghi chú: “TONKIN – Défilé de tirailleurs chinois” (Đoàn lính người Hoa diễu hành tại Bắc Kỳ)
Nhìn qua, nhiều người có thể nhầm đây là một đơn vị lính bản xứ quen thuộc của Đông Dương thuộc Pháp. Nhưng dòng chú thích cho biết đây là những tirailleurs chinois – những đơn vị quân sự người Hoa từng xuất hiện trong bối cảnh đầy biến động của Bắc Kỳ cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX.
Trong ảnh, hàng quân nối dài thành một đội hình ngay ngắn. Những khẩu súng trường được vác trên vai. Bước chân đều tăm tắp. Phía sau là những dãy doanh trại quân đội.
Không khí của bức ảnh gợi lên một thời kỳ mà vùng đất Bắc Kỳ là nơi giao thoa của nhiều lực lượng khác nhau: quân Pháp, lính tập người Việt, các toán quân người Hoa, thương nhân, di dân và vô số cộng đồng cư dân sinh sống dọc biên giới.
Sau các cuộc chiến tranh Bắc Kỳ cuối thế kỷ XIX, người Pháp phải đối mặt với nhiều thách thức về an ninh tại khu vực biên giới phía Bắc. Vì thế, nhiều đơn vị mang nguồn gốc người Hoa đã được sử dụng trong các nhiệm vụ quân sự, tuần tra hoặc bảo vệ các tuyến đường chiến lược.
Bức ảnh không cho chúng ta biết tên từng người lính. Không biết họ đến từ Quảng Đông, Quảng Tây hay Vân Nam. Không biết họ phục vụ bao lâu trên mảnh đất này.
Nhưng nó ghi lại một lát cắt rất đặc biệt của lịch sử Đông Dương – khi biên giới, chiến tranh và những biến động chính trị đã đưa nhiều dân tộc khác nhau cùng xuất hiện trong một vùng đất.
Hơn một thế kỷ đã trôi qua. Doanh trại đã biến mất. Những người lính trong ảnh cũng đã đi vào lịch sử. Chỉ còn lại tấm bưu ảnh cũ kỹ này như một chứng nhân âm thầm của một thời đại nhiều biến động trên đất Bắc Kỳ.
Nguồn ảnh gốc: Bưu ảnh Bắc Kỳ đầu thế kỷ XX
Chú thích gốc: TONKIN – Défilé de tirailleurs chinois
Phục dựng màu: Đại Nam Ngoại Truyện
