Một khoảnh khắc trước cổng doanh trại quân đội tại Sài Gòn đầu thế kỷ XX. Trên tấm bưu ảnh, dòng chú thích bằng tiếng Pháp ghi rõ: “SAIGON – Entrée de la Caserne du 11me Rég. d’Inf. Coloniale”, tức cổng vào doanh trại Trung đoàn Bộ binh Thuộc địa số 11 (11e Régiment d’Infanterie Coloniale – 11e R.I.C.). Tư liệu lưu trữ xác định bức ảnh này được chụp vào khoảng 1900–1914.
Trước cổng là một đội quân đứng thành hàng dài. Bên trái ảnh đặc biệt đáng chú ý khi xuất hiện một phương tiện bọc thép bánh xích, tạo nên sự tương phản khá mạnh với kiến trúc doanh trại kiểu châu Âu phía sau. Những khối nhà hai tầng, cửa vòm cao, hàng rào sắt và cổng lớn cho thấy quy mô của một cơ sở quân sự quan trọng của thực dân Pháp tại Sài Gòn.
Khu doanh trại này có lịch sử còn sớm hơn Trung đoàn 11. Tư liệu của Đại học Côte d’Azur cho biết nơi đây vốn là doanh trại bộ binh hải quân, nằm trong khu vực thành Sài Gòn cũ, về sau trở thành nơi đóng quân của Trung đoàn Bộ binh Thuộc địa số 11. Doanh trại từng có thể nhìn thấy từ đường Thabert, khu vực sau này trở thành đại lộ Norodom, tức đường Lê Duẩn ngày nay.
Điều thú vị là nhiều bức ảnh và bưu thiếp khác về chính doanh trại này vẫn còn được lưu giữ, trong đó có cả những góc nhìn từ trên cao của khu trại Trung đoàn 11 vào những thập niên sau.
Hơn một thế kỷ trôi qua, những người lính, phương tiện quân sự và cổng doanh trại trong ảnh đều thuộc về một Sài Gòn rất khác. Nhưng vị trí của nó lại nằm giữa khu vực trung tâm thành phố mà ngày nay hàng nghìn người vẫn đi ngang qua mỗi ngày.
Nếu đặt tấm ảnh này cạnh Sài Gòn hiện tại, liệu bạn có nhận ra khu vực này nằm ở đâu?
Ảnh tư liệu: Sài Gòn, khoảng 1900–1914. Cổng doanh trại Trung đoàn Bộ binh Thuộc địa số 11.
