Một góc Hà Nội cách đây hơn 120 năm, khi thành phố đang trong thời kỳ thuộc địa dưới sự cai trị của thực dân Pháp. Tấm bưu ảnh đề dòng “TONKIN – HANOI – Rue Jean Dupuis”, được ghi niên đại năm 1905.
Rue Jean Dupuis chính là phố Hàng Chiếu ngày nay, thuộc khu phố cổ Hà Nội. Con phố chạy từ khu vực Ô Quan Chưởng tới ngã tư Hàng Đường – Đồng Xuân – Hàng Mã. Trong thời kỳ thuộc địa, thực dân Pháp đổi tên phố thành Jean Dupuis, theo tên của Jean Dupuis – thương nhân người Pháp từng hoạt động ở Bắc Kỳ trong thế kỷ XIX.
Điều đáng xem nhất trong bức ảnh không phải một công trình nổi tiếng, mà chính là nhịp sống đường phố Hà Nội năm 1905. Hai bên đường là những dãy nhà thấp san sát, phía trước có mái che và hàng quán. Người đi bộ chen giữa những gánh hàng, người bán rau đứng ngay bên đường; xa hơn là một chiếc xe kéo và dòng người nối nhau trên phố. Cây xanh đã được trồng dọc đường, trong khi cột điện xuất hiện giữa một không gian vẫn mang rất nhiều dáng dấp của phố thị truyền thống.
Hàng Chiếu vốn là một tuyến giao thương quan trọng vì nối khu phố buôn bán phía đông Hà Nội với cửa Ô Quan Chưởng và bến sông Hồng. Tên Hàng Chiếu cũng gắn với việc buôn bán chiếu cói tại đây từ trước thời thuộc địa. Sau khi thực dân Pháp kiểm soát Hà Nội, diện mạo con phố dần thay đổi; nhà xây, vỉa hè, cây xanh và hệ thống chiếu sáng xuất hiện ngày càng nhiều.
Nhìn kỹ bức ảnh, ta vẫn thấy một Hà Nội rất quen: phố không rộng, hàng quán bám sát mặt đường, người mua kẻ bán đông đúc. Chỉ có trang phục, phương tiện và những mái nhà đã đưa chúng ta trở lại một thời đại khác.
Năm 1905, người nhiếp ảnh đứng giữa Rue Jean Dupuis và bấm máy. Hơn một thế kỷ sau, con đường ấy vẫn còn đó — chỉ là chúng ta gọi nó bằng cái tên quen thuộc hơn: phố Hàng Chiếu.
Ảnh tư liệu: Rue Jean Dupuis, Hà Nội (Bắc Kỳ), khoảng năm 1905.
