Năm 1600, sau khi Nguyễn Hoàng trở về Thuận Hóa, Trịnh Tùng không hề nổi binh ngay lập tức. Ông chọn một thứ vũ khí khác. Một bức thư.
Tham khảo: https://s.shopee.vn/4ValDnM4IL
Khi hay tin Nguyễn Hoàng tự ý rời quân doanh ở Bắc Hà để trở về Thuận Hóa mà không đợi lệnh, Trịnh Tùng vô cùng tức giận.
Trong thư gửi Nguyễn Hoàng, ông trách:
“Mới đây bọn nghịch thần Phan Ngạn, Bùi Văn Khuê, Ngô Đình Nga manh tâm bội phản, cháu và cậu đã lo liệu việc binh, sai đi đánh dẹp, chẳng ngờ cậu không đợi mạng, tự ý bỏ về, làm dao động nhân dân…”
Không dừng lại ở lời trách móc, Trịnh Tùng còn đặt ra một câu hỏi đầy sức nặng:
“Ấy là ý của cậu, hay là mắc kế bọn kia?”
Đó không chỉ là sự nghi ngờ. Đó là lời cảnh báo.
Ở cuối thư, Trịnh Tùng nhắc lại tình nghĩa cậu – cháu và khuyên: “Xin hãy xét nghĩ lại, đừng để hối hận về sau.”
Bề ngoài là lời khuyên. Nhưng phía sau là thông điệp rất rõ ràng:
Hãy trở lại dưới quyền phủ Chúa. Nguyễn Hoàng hiểu rằng…
Lúc này, ông chưa thể đối đầu trực diện với họ Trịnh. Thay vì đáp trả bằng binh đao, ông chọn cách mềm mỏng.
Ông viết thư nhận lỗi.Sai người mang thóc lúa, vàng bạc ra Bắc cống nộp. Đồng thời đưa ra một đề nghị còn quan trọng hơn.
Kết nghĩa thông gia.
Mùa đông năm 1600, con gái Nguyễn Hoàng là Ngọc Tú được gả cho Trịnh Tráng, trưởng nam của Trịnh Tùng.
Cuộc hôn nhân ấy không chỉ là chuyện của hai gia đình.
Đó là một liên minh chính trị, giúp cả hai bên tạm thời tránh một cuộc chiến mà chưa ai thực sự sẵn sàng.
Nhưng sự hòa hoãn ấy chỉ là bề ngoài. Sau lễ thành hôn, Nguyễn Hoàng không bao giờ ra chầu ở Đông Kinh nữa.
Ông ở lại Thuận Quảng. Âm thầm củng cố quân đội. Đắp lũy.
Đóng chiến thuyền. Chiêu mộ lưu dân. Mở mang đất đai.
Xây dựng một chính quyền ngày càng độc lập với triều đình.
Sử cũ đã khái quát quyết định ấy bằng một câu nổi tiếng: “Rạch đôi sơn hà.”
Từ đây, Đại Việt bước sang một giai đoạn mới. Phía Bắc, Trịnh Tùng tiếp tục nhân danh vua Lê để điều hành triều chính.
Phía Nam, Nguyễn Hoàng lặng lẽ gây dựng cơ nghiệp riêng. Giữa hai con người từng là cậu và cháu… Một cuộc đối đầu kéo dài gần nửa thế kỷ đã bắt đầu được định hình.
Một bức thư không làm nổ ra chiến tranh. Nhưng chính nó đã đánh dấu sự rạn nứt không thể hàn gắn giữa hai thế lực lớn nhất Đại Việt, mở đầu cho thời kỳ Trịnh – Nguyễn phân tranh trong lịch sử.
