“Thời Lê Trung Hưng đã có súng rồi à?”
Đây là một câu hỏi mình gặp rất nhiều khi đăng các hình ảnh tái hiện quân đội thời Lê Trung Hưng.
Câu trả lời là:
Có. Và không chỉ có, Đại Việt còn nổi tiếng về kỹ thuật chế tạo súng hỏa mai.
Tham khảo: https://s.shopee.vn/1gGn2UgyZA
⸻
Nhiều người thường nghĩ súng chỉ xuất hiện vào thời nhà Nguyễn.
Thực tế, đến cuối thế kỷ XVI – đầu thế kỷ XVII, tức đúng thời kỳ Lê Trung Hưng – Mạc – Trịnh – Nguyễn, hỏa khí đã trở thành một phần quan trọng trong quân đội Đại Việt. Các bên đều sử dụng súng thần công, súng hỏa mai, hỏa tiễn và nhiều loại vũ khí thuốc súng khác.
Trong ảnh là súng hỏa mai Giao Chỉ – loại súng cá nhân dùng cơ chế dây cháy chậm (matchlock).
Người Trung Quốc gọi loại súng này là “Giao súng” (交銃), nghĩa là súng Giao Chỉ.
Theo nhiều ghi chép đương thời, súng do người Đại Việt chế tạo được đánh giá rất cao về độ chính xác và uy lực. Thậm chí, một số tư liệu đời Minh còn ca ngợi súng Giao Chỉ là loại hỏa khí vượt trội so với nhiều dòng súng cùng thời ở khu vực.
⸻
Đó cũng là lý do vì sao trong các cuộc chiến:
* Lê – Mạc.
* Trịnh – Nguyễn.
* Hay những trận phòng thủ thành lũy.
Ta thường thấy bên cạnh giáo, mác và cung tên còn có:
Súng hỏa mai.
Súng thần công.
Hỏa pháo.
Đây không phải là chi tiết hư cấu, mà là một phần của nghệ thuật quân sự Đại Việt cuối thế kỷ XVI và đầu thế kỷ XVII.
⸻
Trong dự án Đại Nam Ngoại Truyện, mình cố gắng tái hiện những loại vũ khí này dựa trên các nghiên cứu và hình phục dựng hiện có, để khán giả có cái nhìn gần hơn về quân đội Đại Việt thời Lê Trung Hưng.
Lịch sử Việt Nam không chỉ có gươm giáo.
Cha ông chúng ta đã bước vào thời đại thuốc súng từ rất sớm, và hỏa khí từng là một trong những yếu tố tạo nên sức mạnh của quân đội Đại Việt. 
