(Lưu ý: đây là ảnh Đại Nam Ngoại Truyện phục Chế, phục vụ cho dự án phim ngắn Lịch Sử, không phải tư liệu lịch sử)
Nếu có ai bước chân vào Thăng Long khoảng đầu thế kỷ XVII, họ có lẽ sẽ ngạc nhiên trước một kinh thành vừa phồn hoa, vừa đầy nghịch lý.
Tham khảo: https://s.shopee.vn/40eXlg8E4T
Bên trong Hoàng thành là vua Lê Thế Tông – vị thiên tử chính thống của Đại Việt.
Nhưng chỉ cách đó không xa, phía tây nam hồ Tả Vọng (Hồ Gươm ngày nay), Phủ chúa Trịnh mới là nơi quyền lực thực sự được vận hành. Mọi việc lớn nhỏ của quốc gia, từ quân sự, tài chính đến ngoại giao, đều được quyết định tại đây.
Sau khi đánh bại nhà Mạc, giành lại Đông Đô năm 1592 và hoàn thành công cuộc Trung Hưng nhà Lê năm 1593, Trịnh Tùng bắt đầu xây dựng một trật tự mới cho Đàng Ngoài. Vua Lê giữ ngôi chính thống, còn họ Trịnh nắm toàn bộ quyền điều hành đất nước. Mô hình “Vua Lê – Chúa Trịnh” nổi tiếng trong lịch sử cũng hình thành từ giai đoạn này.
Nhưng điều khiến Thăng Long trở thành một trong những đô thị sầm uất nhất Đông Nam Á thời bấy giờ không chỉ là chính trị. Khắp kinh thành là những khu phố nghề nối tiếp nhau.
Phố tơ lụa rực rỡ với hàng trăm cuộn gấm vóc đủ màu sắc. Những đoàn cung nữ từ Hoàng cung và Phủ chúa thường xuyên ra mua lụa, gấm, chỉ thêu để phục vụ triều đình.
Các phố đúc đồng, sơn son thếp vàng, chạm khắc gỗ, làm đồ sơn mài hoạt động ngày đêm. Những chiếc lư đồng, đỉnh hương, án thư, ngai ghế, đồ tế khí… liên tục được chế tác để phục vụ cung vua, phủ chúa và các đền chùa khắp cả nước.
Ven hồ Tả Vọng là những bến thuyền tấp nập. Thuyền từ Sơn Nam, Hải Dương, Thanh Hóa, Nghệ An, Thuận Hóa… mang theo gạo, cá, muối, gỗ quý, gốm sứ và vô số hàng hóa cập bến mỗi ngày. Tiếng người mua bán hòa cùng tiếng búa của thợ thủ công tạo nên nhịp sống chưa từng ngơi nghỉ.
Ngay cả việc mua sắm của triều đình cũng phản ánh một thực tế đặc biệt. Đoàn người của vua Lê vẫn ra phố mua lễ vật, thực phẩm và vật dụng cho Hoàng cung.
Nhưng đoàn của Phủ chúa Trịnh luôn đông hơn, xe hàng nhiều hơn, số lượng cung nữ, thị vệ và quan lại cũng áp đảo. Chỉ nhìn quy mô ấy, người dân Thăng Long cũng đủ hiểu quyền lực thực sự đang nằm trong tay ai.
Giữa lòng hồ Tả Vọng, đền Tả Vọng và đền Bách Thần soi bóng xuống mặt nước phẳng lặng. Xa hơn là Hoàng thành uy nghi, còn phía nam hồ là Phủ chúa Trịnh với những cung điện đồ sộ, vườn cảnh, hồ nước, non bộ và hàng nghìn thị vệ ngày đêm canh gác.
Đó là một kinh thành vừa mang vẻ thanh bình của thời kỳ đất nước dần ổn định sau nhiều thập kỷ nội chiến, vừa chất chứa sự phân chia quyền lực đặc biệt hiếm thấy trong lịch sử.
Một người ngồi trên ngai vàng.
Một người nắm toàn bộ thiên hạ.
Có lẽ chính vì vậy mà Thăng Long thời vua Lê Thế Tông và chúa Trịnh Tùng không chỉ là trung tâm chính trị của Đại Việt, mà còn là biểu tượng rõ nét nhất cho thời kỳ “vua trị vì, chúa cầm quyền” kéo dài hơn hai thế kỷ.
Nếu được sống ở Thăng Long khoảng năm 1600, bạn muốn một lần bước vào Hoàng cung vua Lê hay tận mắt chứng kiến sự xa hoa của Phủ chúa Trịnh?
Đại Nam Ngoại Truyện
