Năm 1545, Nguyễn Kim qua đời. Người gây dựng phong trào trung hưng nhà Lê đột ngột mất đi, để lại khoảng trống quyền lực khổng lồ.
Người nắm quân đội sau đó là Trịnh Kiểm – con rể Nguyễn Kim. Từ đây, vận mệnh của gia tộc họ Nguyễn bắt đầu thay đổi.
Anh trai Nguyễn Hoàng là Nguyễn Uông qua đời trong bối cảnh tranh chấp quyền lực. Nhiều nguồn sử truyền thống cho rằng Nguyễn Hoàng lo sợ mình sẽ là người tiếp theo. Dù các chi tiết vẫn còn được giới nghiên cứu bàn luận, rõ ràng vị thế của ông tại trung tâm quyền lực lúc đó không còn an toàn.
Tham khảo sách: https://s.shopee.vn/9Uz2hwepDU
Thay vì đối đầu với họ Trịnh. Thay vì nổi loạn. Nguyễn Hoàng chọn một con đường khác. Ông xin vào trấn thủ Thuận Hóa. Thời điểm ấy, Thuận Hóa không phải vùng đất giàu có. Đó là vùng biên viễn xa xôi, nhiều bất ổn, thường xuyên đối mặt với tàn quân nhà Mạc và các cuộc nổi dậy địa phương. Nhiều người xem đây gần như là nơi “đi xa để tránh họa”.
Năm 1558, Nguyễn Hoàng cùng khoảng một nghìn gia thuộc và quân sĩ vượt Hoành Sơn tiến vào phương Nam. Có lẽ chính ông cũng không thể ngờ rằng chuyến đi ấy sẽ thay đổi lịch sử Việt Nam.
Tại Thuận Hóa, Nguyễn Hoàng không xây dựng quyền lực bằng khủng bố hay thanh trừng. Ông thu phục lòng dân, ổn định xã hội, phát triển thương mại, chiêu mộ lưu dân và từng bước biến vùng đất biên viễn thành căn cứ vững chắc của riêng mình.
Từ Ái Tử đến Trà Bát. Từ Thuận Hóa đến Quảng Nam. Một thế lực mới dần hình thành. Đó là thế lực họ Nguyễn.
Điều thú vị nhất là: Nguyễn Hoàng ban đầu chỉ muốn sống sót. Nhưng để sống sót, ông phải rời xa trung tâm quyền lực. Và chính vì rời xa trung tâm quyền lực, ông lại có cơ hội tạo nên một trung tâm quyền lực mới.
Từ nền móng của Nguyễn Hoàng: Các chúa Nguyễn cai quản Đàng Trong gần 250 năm. Nguyễn Ánh sau này thống nhất đất nước, lập nên triều Nguyễn. Và tất cả bắt đầu từ quyết định của một người đàn ông muốn tránh khỏi vòng xoáy quyền lực ở Thanh Hóa năm 1558.
Lịch sử đôi khi rất kỳ lạ. Có những người lên đường để chạy khỏi nguy hiểm. Nhưng cuối cùng lại mở ra cả một triều đại. Nguyễn Hoàng có lẽ là ví dụ điển hình nhất trong lịch sử Việt Nam.
