Rất nhiều người cho rằng nhà Mạc kết thúc khi Mạc Mậu Hợp bị bắt và xử tử. Nhưng nếu nhìn vào sử liệu, câu trả lời lại không hẳn như vậy.
Sau thất bại ở Đông Đô, dòng họ Mạc không biến mất. Họ rút lên vùng núi Cao Bằng, dựa vào địa thế hiểm trở để xây dựng căn cứ và tiếp tục tồn tại thêm hơn 80 năm, từ năm 1593 đến năm 1677. Điều đáng chú ý là nhà Mạc không chỉ sống sót nhờ núi rừng. Họ còn rất khéo léo trong ngoại giao.
Tham khảo: https://s.shopee.vn/6VLShRbKOw
Dưới thời nhà Minh, triều đình Trung Hoa không muốn toàn bộ biên giới phía nam rơi hoàn toàn vào tay Lê – Trịnh. Một thế lực trung gian ở Cao Bằng sẽ giúp tạo thế cân bằng và bảo vệ lợi ích của họ. Vì vậy, bằng áp lực ngoại giao và quân sự, nhà Minh nhiều lần buộc triều Lê – Trịnh phải chấp nhận để dòng họ Mạc tiếp tục cai quản vùng Cao Bằng.
Nói cách khác, trong nhiều thập kỷ, nhà Mạc vẫn tồn tại như một chính quyền cát cứ hợp pháp dưới sự bảo trợ của phương Bắc. Đến khi nhà Thanh thay thế nhà Minh, họ Mạc tiếp tục lựa chọn con đường cống nạp và xưng thần để duy trì sự tồn tại. Mỗi khi quân Lê – Trịnh chuẩn bị mở những chiến dịch lớn lên Cao Bằng, yếu tố ngoại giao với triều đình phương Bắc luôn là một trở ngại không thể bỏ qua.
Chỉ đến năm 1677 khi tình hình chính trị tại Trung Hoa thay đổi và nhà Thanh không còn hậu thuẫn như trước, quân Lê – Trịnh mới phát động cuộc tiến công quyết định, chấm dứt hoàn toàn sự tồn tại của nhà Mạc ở Cao Bằng.
Nhìn từ góc độ đó, có một câu hỏi rất đáng để suy ngẫm. Liệu nhà Mạc có thể tồn tại hơn 80 năm ở Cao Bằng nếu không có sự bảo trợ từ các triều đại phương Bắc? Hay chính địa thế hiểm trở và năng lực của các thế hệ hậu duệ họ Mạc mới là yếu tố quyết định?
Lịch sử thường không chỉ được quyết định bằng gươm giáo trên chiến trường, mà còn bằng những nước cờ ngoại giao phía sau cánh cửa triều đình.
Theo bạn, điều gì đã giúp nhà Mạc tồn tại lâu đến vậy sau khi mất kinh đô: địa thế Cao Bằng, tài ngoại giao của họ Mạc, hay sự can thiệp từ phương Bắc?
#nhamac #caobang #langson
