Dòng chú thích trên tấm bưu thiếp cổ ghi:
“COCHINCHINE – Saigon – Un boy”
(Nam Kỳ – Sài Gòn – Một cậu bé).
Click quảng Cáo Shopee góp kinh phí duy trì dự án: https://s.shopee.vn/4fugOVf9a2
Không có tên họ. Không có quê quán. Không có câu chuyện nào được ghi lại. Người chụp ảnh chỉ viết vỏn vẹn hai chữ: “Một cậu bé.”
Vậy mà hơn một trăm năm sau, cậu bé ấy vẫn đang nhìn chúng ta từ quá khứ. Trong bức ảnh, cậu ngồi co chân trên chiếc ghế gỗ nhỏ trước hiên nhà. Mái tóc cắt ngắn. Áo sơ mi đơn giản. Đôi chân trần. Trên môi là nụ cười hồn nhiên của tuổi thơ. Không có vẻ e dè hay sợ hãi trước ống kính – một thứ còn rất xa lạ với phần lớn người dân Nam Kỳ lúc bấy giờ.
Giữa hàng ngàn bức ảnh thuộc địa được chụp ở Đông Dương, phần lớn tập trung vào cảnh vật, công trình hay các “kiểu người bản xứ”, bức ảnh này lại mang đến cảm giác rất khác. Nó không kể về chính trị. Không kể về chiến tranh. Không kể về các quan chức hay thương gia giàu có. Nó chỉ ghi lại một khoảnh khắc rất bình thường của tuổi thơ. Và có lẽ chính vì thế mà nó trở nên đặc biệt.
Không ai biết cậu bé ấy sau này trở thành ai. Có thể cậu lớn lên thành một người thợ thủ công. Một người bán hàng. Một viên chức. Một người lính. Hoặc đơn giản chỉ là một người cha trong một gia đình bình thường nào đó ở Nam Kỳ.
Cuộc đời của cậu đã trôi qua từ rất lâu. Nhưng khoảnh khắc này thì vẫn còn. Một nụ cười. Một chiếc ghế gỗ. Một góc hiên nhà. Những thứ tưởng chừng nhỏ bé ấy lại đủ sức vượt qua hơn một thế kỷ để đến với chúng ta hôm nay.
Lịch sử thường được kể bằng tên tuổi của những người làm thay đổi vận mệnh đất nước. Nhưng lịch sử cũng được tạo nên bởi hàng triệu con người vô danh. Những đứa trẻ từng lớn lên. Từng yêu thương. Từng lao động. Từng xây dựng gia đình. Và rồi lặng lẽ trở thành một phần của dòng chảy thời gian.
Nhìn vào bức ảnh này, ta không chỉ nhìn thấy một cậu bé Sài Gòn xưa. Ta đang nhìn thấy tuổi thơ của cả một thế hệ người Việt đã sống cách chúng ta hơn một trăm năm. Một tuổi thơ nghèo hơn. Đơn sơ hơn. Nhưng cũng rất thật và rất gần gũi.
Nguồn ảnh gốc: Bưu thiếp Đông Dương thuộc Pháp
Phục dựng màu: Đại Nam Ngoại Truyện
