Thoạt nhìn, nhiều người sẽ nghĩ đây chỉ là một chiếc thuyền mái che. Nhưng thực tế, mông đồng từng là một trong những loại chiến thuyền nổi tiếng của Đại Việt, xuất hiện trong sử sách từ thời Trần và tiếp tục được sử dụng, cải tiến qua nhiều triều đại.
Mô hình thuyền chiến: https://s.shopee.vn/8pkdT9Coza
Khác với những chiếc thuyền dân dụng, mông đồng được thiết kế dành riêng cho chiến tranh.
Mạn thuyền cao, thân chắc, phía trên là mái che dài giúp bảo vệ binh sĩ khỏi tên bắn từ trên cao. Dưới mái là hàng chục lính chèo phối hợp nhịp nhàng đưa con thuyền lao nhanh giữa khói lửa chiến trận.
Ở hai bên mạn là các ô chiến đấu để cung thủ, lính hỏa mai và pháo thủ khai hỏa. Mũi thuyền thường bố trí thần công hoặc đội quân xung kích, sẵn sàng áp sát rồi đổ bộ lên chiến thuyền đối phương.
Đến thời Lê Trung Hưng và các chúa Trịnh, chiến tranh Trịnh – Nguyễn kéo dài suốt nhiều thập kỷ đã thúc đẩy thủy quân Đại Việt phát triển mạnh. Mông đồng vẫn tiếp tục xuất hiện trong biên chế, nhưng được trang bị thêm súng hỏa mai và thần công, trở thành một chiến thuyền vừa cơ động vừa có hỏa lực đáng gờm trên các tuyến sông và vùng cửa biển.
Những hình ảnh trong bài là phục dựng dựa trên mô hình mông đồng hiện còn lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và Chùa Keo (Thái Bình), kết hợp với tư liệu lịch sử về thủy quân Đại Việt thế kỷ XVII. Một số chi tiết nội thất và cách bố trí binh lính được tái hiện nhằm giúp người xem hình dung rõ hơn không gian chiến đấu bên trong con thuyền.
Ngày nay, không còn chiếc mông đồng nguyên bản nào tồn tại, nhưng qua những mô hình, tranh vẽ và ghi chép còn lại, chúng ta vẫn có thể hình dung phần nào sức mạnh của hạm đội Đại Việt trên sông nước cách đây hàng trăm năm.
⸻
Bạn nghĩ sao về thiết kế của mông đồng? Nếu được phục dựng ngoài đời với kích thước thật, bạn có muốn bước lên để trải nghiệm cảm giác của một chiến binh thủy quân Đại Việt không?
