Tấm ảnh này không còn chú thích gốc đầy đủ. Tuy nhiên, dựa trên tư liệu lưu trữ, đây được cho là hình ảnh Tirailleurs Tonkinois (Lính tập Bắc Kỳ) đang tham gia một buổi duyệt binh tại Hải Phòng vào đầu thế kỷ XX.
Bộ tranh Hà Nội xưa : https://s.shopee.vn/1qagE9TOY5
Trong ảnh, hàng quân kéo dài gần như khuất tầm mắt. Những người lính mặc quân phục trắng, đứng nghiêm dưới nắng, súng trường gắn lưỡi lê sáng loáng trên vai. Trước đội hình là các sĩ quan Pháp cưỡi ngựa đi dọc hàng quân kiểm tra đội ngũ.
Nhìn bức ảnh hôm nay, nhiều người sẽ chỉ thấy một đơn vị quân đội thuộc địa. Nhưng nếu đứng vào vị trí của những người lính năm ấy, câu chuyện lại khác. Phần lớn họ là những thanh niên xuất thân từ các làng quê Bắc Kỳ. Có người từ đồng bằng sông Hồng, có người từ vùng trung du, có người lần đầu tiên trong đời rời khỏi lũy tre làng để bước vào doanh trại quân đội thực dân Pháp.
Đối với nhiều gia đình nghèo đầu thế kỷ XX, đi lính là một trong số ít con đường có thể mang lại lương tháng ổn định. Quân phục, khẩu phần ăn và đồng lương tuy không lớn nhưng đủ để gửi tiền về quê nhà. Đối với họ thì việc có miếng ăn giai đoạn đó còn quan trọng hơn là lòng yêu nước hay yêu Vua.
Hải Phòng lúc ấy là một trong những cảng biển quan trọng nhất Đông Dương. Từ nơi đây, hàng hóa đi khắp thế giới. Từ nơi đây, những đoàn quân cũng được điều động đến nhiều vùng đất khác nhau. Những người lính trong ảnh có thể chưa từng nghĩ rằng hơn một trăm năm sau, hậu thế vẫn còn nhìn thấy họ.
Những khuôn mặt ấy giờ đã đi vào quá khứ. Những khẩu súng ấy đã nằm trong viện bảo tàng. Những doanh trại ngày ấy phần lớn không còn nữa. Nhưng bức ảnh vẫn còn ở lại.
Nó nhắc chúng ta rằng lịch sử không chỉ thuộc về các vị vua, các thống đốc hay các tướng lĩnh. Lịch sử còn thuộc về những người lính vô danh đứng thành hàng dưới nắng, làm nhiệm vụ của mình giữa một thời đại đầy biến động.
Họ không được nhắc tên trong sách giáo khoa. Không có tượng đài riêng. Nhưng họ là một phần của câu chuyện Việt Nam đầu thế kỷ XX. Và đôi khi, chỉ một tấm ảnh cũ cũng đủ để đưa chúng ta trở về với cả một thời đại đã mất.
Nguồn ảnh gốc: Bưu ảnh lưu hành tại Đông Dương thuộc Pháp
Phục dựng màu: Đại Nam Ngoại Truyện
