Tấm bưu ảnh này được ghi chú đơn giản: “SAIGON – Restaurant en plein vent” – nghĩa là quán ăn ngoài trời ở Sài Gòn.
Không phải nhà hàng sang trọng. Không phải khách sạn kiểu Tây.
Chỉ là một quán ăn dựng tạm bên lề đường, mái che bằng vải bạt và những tấm phên đơn sơ. Nhưng chính những nơi như thế này mới nuôi sống cả một thành phố.
Nhìn kỹ bức ảnh, ta thấy đủ mọi tầng lớp người đang ngồi dưới mái quán. Có người gánh hàng rong vừa ghé nghỉ chân. Có người lao động tranh thủ ăn bữa cơm giữa ngày. Có trẻ em đứng trước quán nhìn dòng người qua lại. Có những chiếc đòn gánh, thúng mủng và đôi quang gánh vẫn còn đặt ngay bên cạnh chủ nhân.
Đó là Sài Gòn của những con người bình thường. Một Sài Gòn chưa có cao ốc. Chưa có đèn neon. Chưa có những con đường đông nghịt xe máy.
Phía sau quán là những tấm biển quảng cáo bằng tiếng Pháp phủ kín bức tường. Trước mặt là những người Việt đang kiếm sống từng ngày bằng đôi vai và đôi chân của mình.
Chỉ trong một khung hình, hai thế giới cùng tồn tại. Một bên là bộ mặt đô thị thuộc địa đang hình thành. Một bên là nhịp sống quen thuộc của người bản xứ. Có lẽ điều thú vị nhất của bức ảnh không nằm ở kiến trúc hay trang phục. Mà nằm ở sự quen thuộc.
Hơn một trăm năm đã trôi qua, nhưng hình ảnh một quán ăn lề đường, vài chiếc ghế thấp, nồi nước nóng nghi ngút khói và những người lao động ngồi ăn bên nhau vẫn là một phần không thể thiếu của đời sống Việt Nam. Thời gian thay đổi rất nhiều thứ. Nhưng bữa cơm bình dân ven đường vẫn còn đó.
Và chính những điều bình dị ấy mới làm nên linh hồn của một thành phố.
Nguồn ảnh gốc: Bưu ảnh Sài Gòn đầu thế kỷ XX
Chú thích gốc: SAIGON – Restaurant en plein vent
Phục dựng màu: Đại Nam Ngoại Truyện
