Một khoảnh khắc đời thường trên Rue Catinat – đường Catinat, Sài Gòn, được ghi lại vào khoảng năm 1939, khi thành phố vẫn nằm dưới sự cai trị của thực dân Pháp.
Catinat là một trong những con đường nổi tiếng và sầm uất bậc nhất Sài Gòn xưa. Tuyến đường chạy từ khu vực bến sông Sài Gòn lên trung tâm thành phố, tập trung nhiều khách sạn, cửa hiệu, quán cà phê và những công trình quan trọng. Sau nhiều lần đổi tên, phần lớn tuyến Catinat xưa ngày nay chính là đường Đồng Khởi.
Điều đáng xem nhất trong bức ảnh không chỉ là những tòa nhà mang kiến trúc thuộc địa nằm dưới hàng cây lớn, mà còn là nhịp sống trên đường phố. Xe kéo vẫn xuất hiện khá nhiều, người đi xe đạp chạy sát lề đường, trong khi những chiếc ô tô đã bắt đầu trở thành hình ảnh quen thuộc. Chỉ trong một khung hình, ta có thể nhìn thấy những phương tiện của hai thời đại cùng tồn tại trên đường phố Sài Gòn.
Catinat thời điểm ấy cũng là nơi giao thoa giữa nhiều tầng lớp cư dân. Người buôn bán, viên chức, người lao động, khách phương xa… cùng qua lại trên một con phố. Những vỉa hè rộng, hàng cây rợp bóng và các dãy nhà cao tầng cho thấy diện mạo đô thị của Sài Gòn vào những năm cuối thập niên 1930.
Năm 1939, khi bức ảnh này được chụp, có lẽ chẳng ai trong số những người đang đi trên Catinat biết rằng chỉ vài năm sau, Sài Gòn và toàn Đông Dương sẽ bước vào một giai đoạn đầy biến động của Chiến tranh thế giới thứ hai.
Hơn 80 năm đã trôi qua. Những chiếc xe kéo đã biến mất, các cửa hiệu và tòa nhà đã nhiều lần thay đổi, Catinat cũng không còn mang tên Catinat. Nhưng nếu hôm nay đi dọc đường Đồng Khởi, chúng ta vẫn đang bước trên chính con đường xuất hiện trong bức ảnh này.
Ảnh tư liệu: Real Photo Postcard – Rue Catinat, Saigon, khoảng năm 1939.
