“Saigon – 14.3.24 – Wishing You A Happy Stay”
Một tấm bưu thiếp ảnh thật ghi lại hình ảnh HMS Carlisle, tuần dương hạm hạng nhẹ của Hải quân Hoàng gia Anh, neo đậu tại Sài Gòn. Dòng chữ viết tay trên ảnh ghi ngày 14 tháng 3 năm 1924, cùng lời nhắn bằng tiếng Anh: “Wishing You A Happy Stay” – “Chúc bạn có một kỳ lưu trú vui vẻ”.
HMS Carlisle là một chiến hạm thuộc lớp C (Carlisle subclass), được hạ thủy năm 1918. Con tàu được trang bị pháo hạm, ngư lôi và có tốc độ khá cao so với tiêu chuẩn đầu thế kỷ XX. Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, Carlisle từng hoạt động tại vùng biển châu Á; các tư liệu hải quân cũng ghi nhận con tàu trong những năm đầu thập niên 1920 tại China Station.
Bức ảnh đặc biệt ở chỗ cho chúng ta thấy một hình ảnh rất khác của Sài Gòn khoảng một thế kỷ trước: bên cạnh những thương thuyền và ghe tàu quen thuộc trên sông Sài Gòn, những chiến hạm nước ngoài cỡ lớn cũng từng xuất hiện tại đây. Thời điểm ấy, Sài Gòn nằm dưới sự cai trị của thực dân Pháp và là một trong những đô thị cảng quan trọng của Đông Dương.
Quan sát ảnh có thể thấy thân tàu dài với những ụ pháo, ống khói lớn, hệ thống cột buồm và dây chằng dày đặc. Phía đuôi tàu tung bay cờ Hải quân Hoàng gia Anh. Xa phía sau còn thấp thoáng một chiến hạm khác, tạo nên một khung cảnh rất hiếm gặp trên sông Sài Gòn xưa.
Có một chi tiết đáng lưu ý: một số kho tư liệu hiện nay cũng lưu ảnh mang chú thích “HMS Carlisle at Saigon”, nhưng định niên đại khoảng năm 1934. Trong khi tấm bưu thiếp này lại ghi rõ bằng chữ viết tay “Saigon 14.3.24”.
Một con tàu chiến Anh, một bến cảng Sài Gòn dưới thời thực dân Pháp, và một lời chúc viết tay còn tồn tại sau hơn 100 năm. Đôi khi lịch sử được giữ lại không phải trong những trang sử lớn, mà chỉ trong một tấm bưu thiếp nhỏ như thế này.
Ảnh tư liệu: Real Photo Postcard – HMS Carlisle, Saigon, 14/3/1924.
